मान्सून अहवाल | १३ ऑगस्ट २०२६
आधार: भारतीय हवामान खात्याचे (IMD) १२ ऑगस्ट २०२६ रोजी दुपारी १.३० वाजताचे प्रसिद्धिपत्रक आणि INSAT-3DS उपग्रह बुलेटिन, १३ ऑगस्ट २०२६, ००.०० UTC (सकाळी ५.३० वा. भा.प्र.वे.)
१. सद्यस्थिती — गेल्या २४ तासांतील पाऊस
१२ ऑगस्ट रोजी सकाळी ८.३० वाजता संपलेल्या २४ तासांत अतितीव्र पाऊस (२१ सेमी व त्याहून अधिक) पूर्व राजस्थान आणि पश्चिम मध्य प्रदेशात नोंदला गेला.
अतिवृष्टी (१२–२० सेमी) मध्य महाराष्ट्र, गुजरात प्रदेश आणि पश्चिम उत्तर प्रदेशात नोंदली गेली.
जोरदार पाऊस (७–११ सेमी) अरुणाचल प्रदेश, आसाम, त्रिपुरा, ओडिशा, झारखंड, हिमाचल प्रदेश, पंजाब, हरियाणा, पश्चिम राजस्थान, पूर्व मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, कोकण, तामिळनाडू, दक्षिण अंतर्गत कर्नाटक आणि किनारी कर्नाटक येथे नोंदला गेला.
सर्वाधिक पावसाची नोंद (७ सेमीहून अधिक) — उपविभागनिहाय
| उपविभाग | ठिकाण | पाऊस (सेमी) |
|---|---|---|
| पश्चिम मध्य प्रदेश | गोगावाँ (खरगोन) | २२ |
| पूर्व राजस्थान | गंगरार (चित्तौडगड) | २१ |
| गुजरात प्रदेश | पानम धरण (महिसागर) | २० |
| पश्चिम उत्तर प्रदेश | बिजनौर | १५ |
| मध्य महाराष्ट्र | गगनबावडा (कोल्हापूर) | १२ |
| त्रिपुरा | बिश्रामगंज (सिपाहीजला) | ११ |
| आसाम | दिब्रुगड | १० |
| हरियाणा | साधौरा (यमुनानगर) | १० |
| पश्चिम राजस्थान | जायल | १० |
| कोकण | वसई (पालघर) | १० |
| तामिळनाडू | कडलूर | ९ |
| ओडिशा | देवगड | ८ |
| हिमाचल प्रदेश | धौलाकुआँ | ८ |
| किनारी कर्नाटक | उडुपी | ७ |
| दक्षिण अंतर्गत कर्नाटक | आगुंबे | ७ |
| पूर्व मध्य प्रदेश | अमरकंटक (अनुपपूर) | ७ |
| छत्तीसगड | सूरजपूर | ७ |
| पंजाब | रणजित सागर धरण (पठाणकोट) | ७ |
| अरुणाचल प्रदेश | कांगकू | ७ |
| झारखंड | सिमडेगा | ७ |
नोंद घेण्याजोगे: चार दिवसांपूर्वी (८ ऑगस्टच्या नोंदीत) या यादीत महाराष्ट्रातून केवळ एकच केंद्र होते. आता दोन आहेत — गगनबावडा (कोल्हापूर) १२ सेमी आणि वसई (पालघर) १० सेमी. दोन्ही घाट-किनारपट्टीच्या पट्ट्यातील. मराठवाडा व विदर्भातून अजूनही एकही केंद्र या यादीत नाही.
२. सक्रिय हवामान प्रणाली
IMD च्या १२ ऑगस्टच्या पत्रकानुसार:
- मान्सूनचा आस सक्रिय असून खालच्या थरात सरासरी स्थानाच्या दक्षिणेस आहे. — मध्य भारतासाठी हे अनुकूल लक्षण.
- बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचे क्षेत्र: उत्तर बंगालच्या उपसागरात, पश्चिम बंगाल-बांगलादेश किनाऱ्यालगत १२ ऑगस्ट रोजी पहाटे ५.३० वाजता कमी दाबाचे क्षेत्र तयार झाले. पुढील १२ तासांत ते सुस्पष्ट कमी दाबाचे क्षेत्र, आणि त्यानंतरच्या २४ तासांत डिप्रेशन (अवदाब) मध्ये तीव्र होऊन पश्चिम बंगाल व लगतच्या बांगलादेश किनाऱ्यावरून वायव्येकडे सरकण्याची शक्यता.
- वायव्य मध्य प्रदेशावरील कमी दाबाचे क्षेत्र त्याच भागावर कायम.
- शिअर झोन (कातर पट्टा): मध्य भारत व लगतच्या उत्तर द्वीपकल्पीय भारतावर २२° उत्तर अक्षांशाच्या बाजूने, खालच्या व मध्यम थरात.
- पश्चिमी विक्षोभ: मध्य व वरच्या थरातील पश्चिमी वाऱ्यांत द्रोणीच्या स्वरूपात, अक्ष साधारण ६८° पूर्व रेखांशावर, ३०° उत्तर अक्षांशाच्या उत्तरेस.
- वरच्या थरातील चक्राकार स्थिती: दक्षिण हरियाणा व परिसरावर, तसेच ईशान्य आसाम व परिसरावर.
महाराष्ट्रासाठी याचा अर्थ: दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात. एक — उपसागरातील अवदाब वायव्येकडे, म्हणजे पश्चिम बंगाल-बांगलादेशकडे सरकणार आहे; तो महाराष्ट्राच्या दिशेने येत नाही. त्याचा लाभ प्रामुख्याने ओडिशा, झारखंड, छत्तीसगड आणि पूर्व विदर्भाला मिळेल. दोन — २२° उत्तरवरील शिअर झोन हा उत्तर विदर्भ-मध्य प्रदेश सीमेवरून जातो. विदर्भाला सलग पाऊस मिळण्याचे हेच मुख्य कारण. मराठवाडा (साधारण १८–२०° उ.) या दोन्ही प्रणालींच्या दक्षिणेस राहतो.
३. उपग्रह व वारे विश्लेषण (INSAT-3DS, १३ ऑगस्ट, पहाटे ५.३० वा.)
- मुख्य वैशिष्ट्य: गंगीय पश्चिम बंगाल–बांगलादेश किनारा व परिसरावर भोवरा (Vortex). त्याच्याशी संलग्न विखुरलेल्या ते दाट ढगांमध्ये उत्तर उपसागर, गंगीय प. बंगाल, झारखंड व ओडिशावर तीव्र ते अतितीव्र संवहन — ढगमाथा तापमान (CTT) उणे ७० ते उणे ९० अंश सेल्सिअस.
- तीव्र ते अतितीव्र संवहन (CTT उणे ६० ते उणे ८० अंश): लडाख, जम्मू-काश्मीर, उत्तराखंड, राजस्थान, पूर्व मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा, गंगीय प. बंगाल, दक्षिण बिहार, झारखंड, सिक्कीम, उप-हिमालयीन प. बंगाल, आसाम, अरुणाचल.
- मध्यम ते तीव्र संवहन (CTT उणे ४० ते उणे ६० अंश): हिमाचल, हरियाणा, पूर्व उ.प्र., गुजरात, महाराष्ट्र, पश्चिम मध्य प्रदेश, तेलंगणा, रायलसीमा, किनारी आंध्र, कर्नाटक, छत्तीसगड, उर्वरित ईशान्य राज्ये, अंदमान-निकोबार.
- पश्चिम भारतासाठी ढगांचे वर्णन: राजस्थान व पूर्व मध्य प्रदेशावर विखुरलेले ते दाट ढग, तीव्र ते अतितीव्र संवहनासह; तर गुजरात, पश्चिम मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र व गोव्यावर विखुरलेले ढग, मध्यम ते तीव्र संवहनासह.
- अरबी समुद्र: कच्छचे आखात, खंबातचे आखात, आग्नेय अरबी समुद्र येथे मध्यम ते तीव्र संवहन.
- बंगालचा उपसागर: उत्तर उपसागर, अराकान किनारा, मार्तबानचे आखात व टेनासेरिम किनाऱ्यावर तीव्र ते अतितीव्र संवहन.
महत्त्वाचा बदल: चार दिवसांपूर्वी (९ ऑगस्ट) याच बुलेटिनमध्ये महाराष्ट्रावरील संवहन “तुरळक, कमकुवत ते मध्यम” असे नोंदवले होते. आज ते “विखुरलेले, मध्यम ते तीव्र” झाले आहे — म्हणजे ढगांचे प्रमाण आणि खोली दोन्ही वाढले आहेत. मात्र त्याच वेळी विदर्भाचे नाव आज अतितीव्र संवहनाच्या यादीतून वगळून मध्यम-ते-तीव्र गटात आले आहे, तर ९ ऑगस्टला ते उणे ७० ते उणे ९० अंशांच्या गटात होते. म्हणजे विदर्भावरील पाऊस आता कमी स्फोटक पण अधिक सलग स्वरूपाचा होत आहे — जो अंदाजातील “सात दिवस बऱ्यापैकी विस्तृत” या नोंदीशी सुसंगत आहे.
बाष्प-वारे प्रतिमा: १३ ऑगस्ट, ००.०० UTC च्या प्रतिमेत उत्तर उपसागर व ईशान्य भारतावर बाष्पयुक्त दाट पट्टा, आणि मध्य भारतावरून पश्चिमेकडे वाहणारी शाखा स्पष्ट दिसते.
४. सात दिवसांचा उपविभागनिहाय अंदाज (१२ ते १८ ऑगस्ट)
IMD च्या परिशिष्ट-१ मधील तक्त्यानुसार (Day 1 = १२ ऑगस्ट, Day 7 = १८ ऑगस्ट):
| उपविभाग | १२ ऑग | १३ ऑग | १४ ऑग | १५ ऑग | १६ ऑग | १७ ऑग | १८ ऑग |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कोकण व गोवा | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. |
| मध्य महाराष्ट्र | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | विखु. | विखु. | विखु. | विखु. |
| मराठवाडा | विखु. | विखु. | विखु. | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक |
| विदर्भ | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. |
| गुजरात प्रदेश | अ.वि. | अ.वि. | विखु. | विखु. | विखु. | विखु. | विखु. |
| सौराष्ट्र व कच्छ | विखु. | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक |
| छत्तीसगड | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. |
| पश्चिम मध्य प्रदेश | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | विखु. | विखु. | विखु. | विखु. |
| पूर्व मध्य प्रदेश | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. | अ.वि. |
| तेलंगणा | विखु. | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक |
| उत्तर अंतर्गत कर्नाटक | अ.वि. | विखु. | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक | तुरळक |
संज्ञा: अ.वि. = बऱ्यापैकी विस्तृत ते सर्वदूर (५१–१००% केंद्रांवर) | विखु. = विखुरलेला (२६–५०%) | तुरळक = तुरळक (१–२५%). IMD ची सूचना: अंदाजाचा कालावधी वाढेल तसतशी अचूकता कमी होते.
जोरदार पावसाचे इशारे — महाराष्ट्र (१२–१८ ऑगस्ट):
| उपविभाग | जोरदार पाऊस | अतिवृष्टी | मेघगर्जना/वीज |
|---|---|---|---|
| कोकण व गोवा | १२–१५ ऑगस्ट | — | — |
| मध्य महाराष्ट्र | १३ ऑगस्ट, १५–१६ ऑगस्ट | १२ व १४ ऑगस्ट | — |
| विदर्भ | १२–१७ ऑगस्ट (सलग सहा दिवस) | — | १३–१६ ऑगस्ट |
| मराठवाडा | एकही दिवस नाही | नाही | नाही |
हा तक्ता या आठवड्याचे संपूर्ण चित्र एका दृष्टिक्षेपात मांडतो. विदर्भाला सलग सहा दिवस जोरदार पावसाचा इशारा, मध्य महाराष्ट्राला तीन दिवसांचा जोरदार आणि दोन दिवसांचा अतिवृष्टीचा इशारा, कोकणाला चार दिवस — आणि मराठवाड्याला संपूर्ण सात दिवसांत एकही इशारा नाही. शिवाय मराठवाड्याचा अंदाज १५ ऑगस्टपासून ‘विखुरलेला’वरून घसरून ‘तुरळक’ होतो.
प्रसारमाध्यमांतील इशाऱ्यांबाबत: काही वृत्तांत १३ ऑगस्टसाठी गोंदिया, गडचिरोली, नाशिक घाट, ठाणे, पुणे घाट, रायगड, मुंबई, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर घाट व सातारा घाट यांना पिवळा इशारा, तर १४ ऑगस्टसाठी पुणे व सातारा घाट भागाला नारिंगी इशारा (अतिवृष्टीच्या शक्यतेसह) असल्याचे म्हटले आहे. हा नारिंगी इशारा IMD च्या “मध्य महाराष्ट्रात १४ ऑगस्ट रोजी तुरळक ठिकाणी अतिवृष्टी” या नोंदीशी जुळतो — म्हणजे तो घाटमाथ्यापुरता आहे, संपूर्ण मध्य महाराष्ट्रासाठी नाही. मराठवाड्यातील एकाही जिल्ह्याचे नाव या यादीत नाही.
५. तज्ज्ञ विश्लेषण
अवदाब वायव्येकडे — महाराष्ट्राकडे नाही
या आठवड्याचा सर्वात मोठा बदल म्हणजे बंगालच्या उपसागरातील प्रणाली. IMD नुसार ती सुस्पष्ट कमी दाबाच्या क्षेत्रातून अवदाबात तीव्र होणार आहे — गेल्या चार दिवसांत नोंदवलेली ही सर्वात लक्षणीय घडामोड. मात्र तिचा मार्ग पश्चिम बंगाल व बांगलादेश किनाऱ्यावरून वायव्येकडे आहे. जुलैअखेरीस छत्तीसगड-विदर्भावरून गेलेल्या अवदाबासारखी ही प्रणाली महाराष्ट्रावर उतरणारी नाही.
म्हणून विदर्भाला मिळणारा पाऊस हा अवदाबाचा थेट नव्हे, तर २२° उत्तरवरील शिअर झोन आणि मध्य प्रदेशावरील कमी दाबाच्या क्षेत्राच्या दक्षिण कडेचा परिणाम आहे. अशा पावसाचे वैशिष्ट्य म्हणजे तो सलग असतो पण अतिवृष्टीच्या पातळीपर्यंत क्वचितच जातो — आणि IMD चा तक्ताही नेमके तेच सांगतो: विदर्भाला सलग सात दिवस विस्तृत पाऊस, पण अतिवृष्टीचा एकही इशारा नाही.
मध्य महाराष्ट्रातील घाटमाथा — दुसरे केंद्र
अरबी समुद्रावरून येणारे नैऋत्य वारे बळकट झाल्याने गगनबावडा (कोल्हापूर) येथे १२ सेमी नोंद झाली आणि १२ व १४ ऑगस्टसाठी मध्य महाराष्ट्राला अतिवृष्टीचा इशारा आहे. मात्र हे लक्षात ठेवावे — IMD चा “मध्य महाराष्ट्र” हा उपविभाग नाशिकपासून सांगलीपर्यंत पसरलेला आहे, आणि हे इशारे प्रत्यक्षात सह्याद्रीच्या घाटमाथ्यापुरतेच मर्यादित असतात. नगर, सोलापूर किंवा पूर्व सातारा-सांगलीच्या दुष्काळी पट्ट्यात याचा फारसा परिणाम अपेक्षित नाही.
नोंदवण्याजोगे मतभेद व मर्यादा:
१. IMD च्या ६ ऑगस्टच्या एक्स्टेंडेड रेंज फोरकास्टमध्ये (ERF) आठवडा-२ (१३–१९ ऑगस्ट) साठी “मध्य व पूर्व भारत आणि पश्चिम घाटावर सामान्य ते सामान्यपेक्षा जास्त पाऊस” असे म्हटले होते. IMD च्या समजातीय विभागणीत मराठवाडा पश्चिम भारतात मोडतो (मध्य भारतात नाही) — आणि पश्चिम भारतासाठी ERF मध्ये स्वतंत्र अनुकूल नोंद नाही. आजचा सात दिवसांचा तक्ता या मर्यादेला दुजोरा देतो.
२. ERF मधील “ऑफशोअर ट्रफ” महाराष्ट्र-कर्नाटक किनाऱ्यालगत आठवड्याच्या उत्तरार्धात विकसित होण्याची शक्यता वर्तवली होती. १२ ऑगस्टच्या पत्रकात या ट्रफचा उल्लेख नाही. कोकणाला सातही दिवस विस्तृत पावसाचा अंदाज आहे, त्यामुळे तो अप्रत्यक्षपणे कार्यरत असावा — पण IMD ने त्याची अधिकृत नोंद अद्याप केलेली नाही. पुढील ERF (१३ ऑगस्ट) मध्ये याची स्पष्टता येईल.
३. MJO ची स्थिती: ६ ऑगस्टच्या ERF नुसार MJO निर्देशांक फेज ६ मध्ये, आयाम १ पेक्षा जास्त, आणि संपूर्ण अंदाज कालावधीत तिथेच राहण्याची शक्यता. ही स्थिती भारतीय उपखंडापेक्षा सागरी खंडाकडे संवहन खेचणारी असते. विषुववृत्तीय प्रशांतवर मध्यम एल निनो स्थिती कायम असून ती मान्सूनच्या उर्वरित काळात बळकट होण्याची शक्यता आहे. मराठवाड्याच्या अंदाजातील सातत्यपूर्ण मर्यादा या मोठ्या चित्राशी जोडलेली आहे.
४. हंगामी तूट: १ जून ते ५ ऑगस्ट या काळात देशाचा एकूण पाऊस सरासरीच्या ११% कमी होता. या आठवड्यातील पाऊस ही तूट काही प्रमाणात भरून काढेल, पण त्याचा फायदा प्रामुख्याने मध्य व पूर्व भारताला — मराठवाड्याला नाही.
६. शेतकऱ्यांसाठी सल्ला
अधिक्याचा पट्टा — कोकण व गोवा (सातही दिवस पाऊस, १२–१५ ऑगस्ट जोरदार)
- भात लावणी जिथे शेतातील स्थिती अनुकूल असेल तिथेच करा; पाणी साचलेल्या क्षेत्रात थांबा.
- हळद, भुईमूग, नाचणी व भाजीपाला क्षेत्रातून अतिरिक्त पाणी त्वरित काढा; निचरा नाल्या मोकळ्या ठेवा.
- नारळ, सुपारी व फळबागांत पाणी साचू देऊ नका — सलग ओलाव्याने मुळकुजीचा धोका.
- केळी, पपई व वेलवर्गीय पिकांना मजबूत आधार द्या.
- वसईसारख्या भागात १० सेमी पाऊस झाला आहे; सखल भागातील भाजीपाला क्षेत्राची पाहणी करा.
घाटमाथ्याचा पट्टा — मध्य महाराष्ट्र (१२ व १४ ऑगस्ट अतिवृष्टीचा इशारा)
- कोल्हापूर, सातारा, पुणे घाट भाग: १४ ऑगस्टसाठी नारिंगी इशारा आहे. भात, नाचणी व भाजीपाला क्षेत्रातून पाणी काढण्याची सोय आजच करून ठेवा.
- आंतरमशागत, खतमात्रा व फवारणी पुढे ढकला — शेतातील स्थिती सुधारेपर्यंत. IMD चा हाच स्पष्ट सल्ला आहे.
- पूर्वेकडील नगर, सोलापूर, पूर्व सातारा-सांगली: हा इशारा तुमच्यासाठी नाही. उपविभागाचे नाव एक असले तरी पाऊस घाटमाथ्यापुरता आहे. आपल्या भागातील प्रत्यक्ष स्थितीवरच निर्णय घ्या.
- ऊस उत्पादकांसाठी: दुष्काळी पट्ट्यात पाणी देण्याचा निर्णय पुढे ढकलू नका. १५ ऑगस्टपासून अंदाज ‘विखुरलेला’ होतो — म्हणजे अर्ध्याहून कमी केंद्रांवर पाऊस.
सलग पावसाचा पट्टा — विदर्भ (सलग सहा दिवस जोरदार पावसाचा इशारा)
- १२–१७ ऑगस्ट या सलग सहा दिवसांचा इशारा म्हणजे जमीन सतत ओली राहणार. सोयाबीन, कापूस, तूर, ज्वारी, मका व भात क्षेत्रातून आधीच चर काढून पाण्याचा निचरा सुनिश्चित करा.
- १३–१६ ऑगस्ट मेघगर्जना व विजांचा कडकडाट. गडगडाट सुरू होताच शेतातील काम थांबवा; झाडाखाली थांबू नका; विद्युत उपकरणे व पंप बंद करा.
- नांगे भरणे व विरळणी फक्त शेतातील स्थिती अनुकूल असेल तिथेच करा. भात व भाजीपाला रोपांची पुनर्लागवड पाणी ओसरल्यानंतरच.
- सलग ओलाव्यामुळे सोयाबीनवर मूळकुज व खोडकुज, तर कापसावर करपा येण्याचा धोका. उघडीप मिळताच पाहणी करा.
- फळबागा व भाजीपाला रोपवाटिकांतील पाणी काढा.
तुटीचा पट्टा — मराठवाडा (सात दिवस, एकही इशारा नाही)
- IMD चा अंदाज १२–१४ ऑगस्ट विखुरलेला, आणि १५ ऑगस्टपासून तुरळक असा आहे. जोरदार पावसाचा एकही इशारा नाही.
- मोठ्या पावसाच्या अपेक्षेने पेरणी, दुबार पेरणी किंवा खतमात्रेचे निर्णय घेऊ नका. प्रसारमाध्यमांतील राज्यव्यापी इशाऱ्यांच्या बातम्यांत मराठवाड्यातील एकाही जिल्ह्याचे नाव नाही.
- निर्णयाचा आधार अंदाजातील तारीख नव्हे, तर आपल्या शेतातील प्रत्यक्ष जमिनीतील ओलावा. सरीच्या बगलेत ३० सेमी खोल खणून, मूठभर माती दाबून पाहा — गोळा टिकला तर ओलावा आहे, भुसभुशीत पडला तर पाणी द्यावे लागेल.
- ऊस, फळबागा व भाजीपाल्यासाठी संरक्षक सिंचनाची तयारी ठेवा. ऑगस्ट ही ऊसाची जोमदार वाढीची अवस्था; या टप्प्यातील ताण कांड्यांची लांबी कायमची कमी करतो.
- जमिनीतील ओलावा टिकवण्यासाठी आच्छादन व कोळपणी — बाष्पीभवन कमी होते.
- खरीप पिके फुलोरा व शेंगा भरण्याच्या अवस्थेत असल्यास पाण्याचा ताण टाळणे सर्वाधिक महत्त्वाचे.
सर्वांसाठी सामाईक
- कापणी झालेला माल ताडपत्रीखाली सुरक्षित ठेवा; वादळी वाऱ्यांत उडून जाणार नाही असा बांधून ठेवा.
- फळझाडे, केळी व भाजीपाला वेलींना यांत्रिक आधार द्या.
- जनावरे गोठ्यात ठेवा; चारा कोरड्या व सुरक्षित जागी साठवा.
- तळ्यांभोवती जाळी व निचरा नाली करा — पाणी ओसंडल्यास मासे वाहून जाऊ नयेत.
संदर्भ: भारतीय हवामान खाते प्रसिद्धिपत्रक, १२ ऑगस्ट २०२६ (१३३० वा.); INSAT-3DS उपग्रह बुलेटिन, १३ ऑगस्ट २०२६ (००.०० UTC); IMD एक्स्टेंडेड रेंज फोरकास्ट, ६ ऑगस्ट २०२६.
जिल्हानिहाय इशाऱ्यांसाठी: https://mausam.imd.gov.in/responsive/districtWiseWarningGIS.php
विजय गायकवाड / कृषी पर्व